UY-LÍT-XƠ TRỞ VỀ
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
- Khái niệm sử thi.
- Tóm tắt nội dung chính của sử thi Ô – đi – xê.
- Đặc điểm nghệ thuật của sử thi Ô-đi-xê.
- Vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hi Lạp cổ.
II. KIẾN THỨC ĐẠT ĐƯỢC
- Trí tuệ và tình yêu của Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp, biểu tượng của những phẩm chất cao đẹp mà người Hi Lạp cổ đại khát khao vươn tới.
- Đặc sắc của nghệ thuật sử thi Hô-me-rơ.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. Tìm hiểu chung :
1.Tác giả :
GV hướng dẫn HS tìm hiểu và đánh dấu vào SGK.
2. Tác phẩm :
- Thể loại : Sử thi anh hùng.
- Dung lượng : 12.110 câu thơ, chia làm 24 khúc ca.
- Chủ đề : Tác phẩm kể lại quá trình chinh phục thiên nhiên, di dân mở đất. Bên cạnh đó, tác phẩm còm thể hiện cuộc đấu tranh để bảo vệ hạnh phúc gia đình của người Hi Lạp cổ đại.
3. Đoạn trích :
a. Vị trí : Thuộc phần hai, khúc ca thứ XXIII.
b. Nội dung : Đoạn trích là thử thách cuối cùng của Uy-li-xơ trên đường trở về đoàn tụ cùng gia đình. Chàng đã thắng trong cuộc thi bắn cung với 108 kẻ cầu hôn. Sau đó trừng phạt bọn gia nhân phản bội. Cuối cùng, giải tỏa mối nghi ngờ của vợ để sống hạnh phúc cùng gia đình.
c. Bố cục : 2 đoạn
GV hướng dẫn HS chia bố cục và đánh dấu vào SGK.
II. Đọc hiểu văn bản :
1. Nhân vật Pê-nê-lốp :
Pê-nê-lốp thận trọng nói
Pê-nê-lốp thận trọng đáp (3 lần)
Người vợ thận trọng
Đặc điểm nổi bật nhất của Pê-nê-lốp.
Biện pháp nghệ thuật rất phổ biến của sử thi.
a. Đối thoại với nhũ mẫu :
- Nhũ mẫu báo tin Uy-lít-xơ trở về => Cho rằng đây là một vị thần và Uy-lít-xơ thì cũng đã chết rồi.
- Nhũ mẫu dẫn đến dấu hiệu vết sẹo và thề thốt => không tin nhưng vẫn xuống nhà xem xét.
=> Tự chủ, thận trọng, khôn ngoan, suy xét mọi việc bằng lí trí.
b. Xuống gặp người hành khất chiến thắng :
Rất đỗi phân vân, sửng sốt nhưng vẫn ngồi lặng thinh ngắm nhìn, khi thì đăm đăm âu yếm nhìn chồng, khi thì không nhận ra chồng dưới bộ quần áo rách mướp => Có tình yêu sâu nặng nhưng vẫn cẩn trọng, giữ mình.
c. Đối thoại với Tê-lê-mác :
- Tê-lê-mác trách móc bằng những lời lẽ gay gắt “mẹ thật tàn nhẫn”, “lòng mẹ độc ác quá chừng”
- Pê-nê-lốp trả lời từ tốn : “Con ạ, lòng mẹ kinh ngạc quá chừng…một cách dễ dàng”
=> Chủ động, bình tĩnh, tế nhị, khéo léo.
d. Thử thách Uy-lít-xơ :
- Uy-lít-xơ trách Pê-nê-lốp có trái tim sắt đá và đòi kê giường ngủ riêng.
- Pê-nê-lốp khéo léo thử thách bằng chiếc giường bí mật.
- Pê-nê-lốp nhận ra chồng => “bủn rủn tay chân”, “chạy ngay lại”, “ôm lấy cổ chồng”, “nước mắt chan hòa”, “hôn lên trán chồng” => Giải thích : “Uy-lít-xơ! Xin chàng chớ giận thiếp…tuy lòng thiếp rất đa nghi”
=> Pê-nê-lốp có trái tim chan chứa tình yêu thương.
- So sánh có đuôi dài, mở rộng nhiều tầng bậc “Dịu hiền thay mặt đất…không nỡ buông rời”
=> Pê-nê-lôp là người phụ nữ tỉnh táo mà tế nhị, kiên quyết mà thận trọng, trí tuệ mà giàu tình cảm, thủy chung son sắt. Nàng mang vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Hi Lạp cổ đại.
2. Nhân vật Uy-lít-xơ :
a. Hoàn cảnh của Uy-lít-xơ :
- Sau 20 năm xa cách, gặp lại vợ con, Uy-lít-xơ đã tiêu diệt hết bọn cầu hôn.
- Trong bộ dạng hành khất, chàng vào gặp vợ con.
b. Phẩm chất, tài trí của Uy-lít-xơ :
- Uy-lít-xơ cao quý và nhẫn nại.
- Uy-lít-xơ nói những lời có cánh.
=> Khắc họa đặc điểm, miêu tả ngôn ngữ nhân vật.
- Khi trò chuyện với Tê-lê-mac, Uy-lít-xơ cũng ngầm trò chuyện với Pê-nê-lốp => Tế nhị, khéo léo, yêu và tin tưởng vợ.
- Sau khi tắm ra, nhưng vợ vẫn không nhận ra mình, Uy-lít-xơ nói với Pê-nê-lốp : « Hẳn là các thần trên núi...vì trái tim trong ngực nàng kia là sắt » => Trách móc, thanh minh lòng chung thủy.
- Khi nghe vợ khiêng chiếc giường bí mật đi « Nàng ơi, nàng vừa nói...khó lòng làm được việc này » => Giải mã được dấu hiệu riêng mà Pê-nê-lốp đã đặt ra
=> Uy-lít-xơ là hình ảnh lí tưởng về người anh hùng, người chồng, người cha dũng cảm, mưu trí, độ lượng, thủy chung, yêu quê hương đất nước.
III. Tổng kết :
1. Nội dung :
Đề cao, khẳng định sức mạnh của tâm hồn, trí tuệ con người Hi Lạp.
2. Nghệ thuật :
- Miêu tả tâm lý thông qua so sánh, liên tưởng và đối thoại.
- Sử dụng ngôn ngữ tinh tế, giàu hình ảnh.
IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH
Nhập vai Uy-lít-xơ, anh (chị) hãy kể lại cảnh nhận mặt ấy.
V. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện :
a.Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại kiến thức của đoạn trích Uy – lít – xơ trở về.
b. Chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm trình diễn màn kịch Uy-lít-xơ trở về theo cảm nhận của riêng mình.
2. Chuẩn bị bài mới
Xem trước bài Ra-ma buộc tội.
3. Nội dung chia sẻ
Nếu có thắc mắc về nội dung bài học, học sinh truy cập website : thptphulam.hcm.edu.vn à Hoạt động chuyên môn à Ngữ văn 10 để đặt câu hỏi. Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia giải đáp những thắc mắc của bạn bè, cùng nhau chia sẻ những kiến thức mà bản thân có được qua nội dung bài học.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
