CẢNH NGÀY HÈ
(Bảo kính cảnh giới – bài 43)
Nguyễn Trãi
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
- Nguyễn Trãi là nhà thơ có ý thức trong việc tìm tòi, sáng tạo một thể thơ có bản sắc riêng cho thơ ca Việt Nam.
- Đặc sắc nghệ thuật của thơ Nôm Nguyễn Trãi : bình dị, tự nhiên, đan xen câu lục ngôn vào bài thơ thất ngôn.
II. KIẾN THỨC ĐẠT ĐƯỢC
1. Kiến thức cơ bản :
- Vẻ đẹp của bức tranh cảnh ngày hè được gợi tả một cách sinh động.
- Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi.
2. Kiến thức kĩ năng :
Đọc – hiểu một bài thơ Nôm Đường luật theo đặc trưng thể loại.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. Tìm hiểu chung :
1. Tác giả :
- Nguyễn Trãi (1380 – 1442) quê ở Hải Dương.
- Là nhà ngoại giao, quân sự, chính trị tài ba.
- Là nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc.
2. Tập thơ Quốc âm thi tập :
- Tập thơ Nôm sớm nhất gồm 254 bài, đánh dấu sự phát triển của thơ tiếng Việt.
- Nội dung : phản ánh vẻ đẹp của con người Nguyễn Trãi.
- Nghệ thuật : sáng tạo thể thơ Nôm Đường luật, xen câu lục ngôn với thất ngôn.
- Bố cục : 4 phần (SGK)
3. Tác phẩm Cảnh ngày hè :
a. Xuất xứ :
Bài thơ 43 trong mục Bảo kính cảnh giới – phần Vô đề.
b. Hoàn cảnh sáng tác :
Khoảng những năm 1438 – 1439 khi tác giả về nghỉ ở Côn Sơn.
c. Thể thơ : Thất ngôn Đường luật xen lục ngôn.
d. Bố cục :
- Sáu câu đầu : Cảnh ngày hè.
- Hai câu cuối : Tấm lòng Nguyễn Trãi.
II. Đọc – hiểu văn bản :
1. Cảnh ngày hè :
a. Bức tranh ngày hè sinh động và đầy sức sống :
- Màu sắc :
+ Màu lục của lá hòe.
+ Màu đỏ của hoa lựu.
+ Màu hồng của hoa sen.
- Âm thanh :
+ Tiếng ve – đặc trưng mùa hè.
+ Tiếng lao xao chợ cá – đặc trưng làng chài.
- Hình ảnh : hòe, thạch lựu, hồng liên trì.
-> Sự kết hợp giữa màu sắc, âm thanh, hình ảnh làm cho bức tranh mùa hè trở nên sinh động, đầy sức sống.
b. Sự giao cảm tinh tế giữa nhà thơ và cảnh vật :
- Nhà thơ đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan : thị giác, thính giác, khứu giác.
- Hòa màu sắc, âm thanh, đường nét theo qui luật của cái đẹp trong hội họa, âm nhạc
-> Bức tranh thiên nhiên có hình, có hồn, gợi tả, sâu lắng.
=> Tình yêu thiên nhiên, cuộc sống của Nguyễn Trãi.
2. Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi :
- Điển tích : Ngu cầm
-> Mơ ước : + Vua anh minh.
+ Dân có cuộc sống no đủ, hạnh phúc.
- Câu kết ngắt nhịp 3/3 -> Dồn nén cảm xúc -> Tấm lòng ưu ái với dân, với nước của tác giả.
III. Tổng kết :
1. Nội dung :
- Bức tranh ngày hè sinh động và đầy sức sống.
- Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi.
2. Nghệ thuật :
- Thể thơ Đường luật phá cách, xen vào các câu lục ngôn.
- Tả cảnh ngụ tình.
- Ngôn ngữ bình dị, gần gũi
IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH
Cảm nhận của anh (chị) về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài thơ.
V. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện :
Bình luận về ước vọng cao đẹp của Nguyễn Trãi trong bài thơ, nhất là hai câu cuối bài.
2. Chuẩn bị bài mới
Xem trước bài TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ.
3. Nội dung chia sẻ
Nếu có thắc mắc về nội dung bài học, học sinh truy cập website : thptphulam.hcm.edu.vn à Hoạt động chuyên môn à Ngữ văn 10 để đặt câu hỏi. Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia giải đáp những thắc mắc của bạn bè, cùng nhau chia sẻ những kiến thức mà bản thân có được qua nội dung bài học.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
