I. Tìm hiểu chung
1. Đặc trưng truyền thuyết :
- Đề tài: lấy từ lịch sử, thường là những vấn đề có tính chất trọng đại
- Sử dụng nhiêu yếu tố tưởng tượng, hư cấu
- Nhân vật được xây dựng đơn giản.
- Cốt truyện đơn giản, ít tình tiết.
- Gắn với lễ hội dân gian, phong tục, các di tích lịch sử…
- Giá trị: Phản ánh và lí giải các nhân vật, sự kiện lịch sử, có ảnh hưởng to lớn đến đời sống cộng đồng, gắn với truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc
2. Văn bản
a. Xuất xứ
GV hướng dẫn HS tìm hiểu và đánh dấu trong SGK.
c. Bố cục : 2 phần
GV hướng dẫn HS chia bố cục và đánh dấu vào SGK.
II. Đọc - hiểu văn bản
1. Nhân vật An Dương Vương
a. Vai trò của ADV trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước
- Xây thành, chế nỏ: có công, có tấm lòng đối với đất nước
- Chi tiết kì ảo: cụ già xuất hiện bí ẩn, rùa vàng, nỏ thần.
à Khẳng định việc làm của ADV là chính nghĩa, được lòng trời, hợp lòng dân.
b. Bi kịch nước mất - nhà tan
- Chấp nhận lời cầu hòa, gả con gái, còn cho con trai kẻ thù ở rể ngay trong Loa Thành à không nhận thấy bản chất của kẻ thù, mở đường cho con trai đối phương làm nội gián.
- Lúc giặc đến chân thành : vẫn mãi lo chơi cờ, cười nhạo kẻ thù à có thái độ ỷ lại vào vũ khí mà không đề phòng, xem thường địch.
- Kết quả : thất bại, bỏ chạy, giết con, sự nghiệp tiêu vong.
à An Dương Vương có trách nhiệm cao đối với vận mệnh đất nước nhưng mất cảnh giác, rơi vào bi kịch: nước mất nhà tan
Chi tiết:
- ADV tự tay chém đầu con gái: hành động quyết liệt, dứt khoát đứng về phía công lí và quyền lợi của dân tộc, cũng là sự thức tỉnh muộn màng của nhà vua à mang tính bi kịch.
- ADV cầm sừng tê bảy tấc rồi theo gót Rùa vàng xuống biển à huyền thoại hoá, bất tử hoá người anh hùng.
2. Nhân vật Mị Châu - Trọng Thuỷ
a. Mị Châu
Sự mất cảnh giác của Mị Châu
- Lén đưa cho Trọng Thuỷ xem nỏ thần à vô tình làm lộ bí mật quốc gia.
- Nghe lời chồng rứt áo lông ngỗng đánh dấu chỉ đường cho giặc đuổi theo à nhẹ dạ, cả tin, đặt tình cảm vợ chồng lên trên lợi ích quốc gia.
Kết cục của Mị Châu
- Bị Rùa Vàng kết tội là giặc và bị vua cha chém đầu.
à Nhân dân muốn phê phán Mị Châu – bằng bản án tử hình – vì những lỗi lầm gây tổn hại cho đất nước à Xuất phát từ truyền thống yêu nước, thiết tha đối với độc lập, tự do của dân ta.
- Trước khi chết, Mị Châu nói lên lời nguyền: “nếu có lòng phản nghịch mưu hại cha… nhục thù” à mắc tội không do chủ ý mà chỉ do vô tình, ngây thơ, nhẹ dạ.
- Sau khi chết, máu thành ngọc trai, xác thành ngọc thạch (hoá thân ko trọn vẹn– phân thân) à Lời nguyện của nàng được linh ứng.
à Sự bao dung, cảm thông của nhân dân đối với sự trong trắng, thơ ngây của Mị Châu khi phạm tội một cách vô tình.
è Lời nhắn nhủ cho thế hệ sau: Cần giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa “tình nhà” với “nợ nước”, giữa cái riêng và cái chung.
b.Trọng Thủy
* Giai đoạn đầu
- Lợi dụng sự ngây thơ của Mị Châu đã đánh tráo lẫy nỏ thần theo âm mưu của cha mình.
- Tấn công nước Âu Lạc và đuổi theo cha con An Dương Vương.
à Là tên gián điệp nguy hiểm, kẻ thù của dân tộc, trực tiếp gây ra bi kịch mất nước và cái chết của hai cha con An Dương Vương.
Sau khi Mị Châu chết
- Là hình ảnh có giá trị nghệ thuật, thẩm mĩ cao.
- Hình ảnh ngọc trai: phù hợp với lời ước nguyện của Mị Châu à chứng minh cho tấm lòng trong sáng của nàng.
- Chi tiết nước giếng có hồn Trọng Thuỷ à là chứng nhận cho sự hối hận và ước muốn hoá giải tội lỗi của Trọng Thuỷ.
- Chi tiết ngọc trai đem rửa nước giếng lại càng sáng đẹp hơn àTrọng Thuỷ đã tìm được sự hoá giải của Mị Châu ở thế giới bên kia.
=> Sự phán xét thấu lí đạt tình, vừa nghiêm khắc vừa nhân ái của nhân dân.
III. Tổng kết
1. Nội dung :Truyện là một cách giải thích nguyên nhân việc mất nước Âu Lạc. Qua đó, nhân dân ta muốn nêu lên bài học lịch sử về tinh thần cảnh giác với kẻ thù và cách xử lý đúng đắn mối quan hệ giữa riêng với chung, giữa nhà với nước, giữa cá nhân với cộng đồng.
2. Nghệ thuật :
- Xây dựng chi tiết cô đọng, hàm súc, ý nghĩa.
- Nhiều hư cấu nghệ thuật.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
