I. Tìm hiểu chung về cổ tích Tấm Cám
- Thể loại : cổ tích thần kì.
- Kiểu truyện Tấm Cám phổ biến ở nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới (khoảng 564 kiểu truyện Tấm Cám).
- Tóm tắt : sgk.
- Bố cục : Hành trình đi tìm hạnh phúc của Tấm chia làm hai phần
+ Phần 1 (Từ đầu đến hằn học của mẹ con Cám) : Thân phận của Tấm và con đường đến với hạnh phúc của cô)
+ Phần 2 (Còn lại) : Cuộc đấu tranh gian nan, quyết liệt để giành và giữ hạnh phúc của Tấm.
II. Đọc hiểu văn bản :
1. Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám :
a. Hoàn cảnh và thân phận :
- Mồ côi cả cha lẫn mẹ, sống với dì ghẻ.
- Làm lụng vất vả.
- Sống thiếu tình thương.
=> Tấm đại diện cho cái thiện, là cô gái chăm chỉ, hiền lành, đôn hậu.
b. Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám :
* Nguyên nhân :
- Tấm và Cám là chị em cùng cha khác mẹ.
- Tấm và mẹ Cám là dì ghẻ con chồng.
=> Những mâu thuẫn thường gặp trong gia đình.
* Diễn biến mâu thuẫn :
- Bắt tép để được yếm đỏ -> Tấm bị lừa, Cám được yếm đỏ.
- Mất cá bống -> Hành động giết cá bống không chỉ là giết đi một con vật nhỏ bé mà còn giết đi niềm tin, niềm hi vọng của Tấm.
- Tấm muốn đi hội -> mụ dì ghẻ trộn gạo và thóc, bắt Tấm nhặt xong mới được đi hội -> Tấm lại khóc một mình còn mẹ con Cám thì lên đường trẩy hội.
- Thử giày : mẹ con Cám thử giày không vừa, còn Tấm thì thử vừa giày và trở thành vợ vua -> triết lí sống “ở hiền gặp lành”
=> Những mâu thuẫn xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong cuộc sống gia đình. Tấm yếu đuối ngây thơ, bế tắc trước cuộc sống nên được Bụt giúp đỡ.
c. Mâu thuẫn xã hội :
- Tấm không quên ngày giỗ cha, xin về để soạn cỗ cúng -> Hiếu thảo.
- Lòng ghen ghét của mẹ con Cám bừng bừng bốc lên -> Âm mưu hại Tấm
=> Tấm hiền lành, ngây thơ, cả tin nên bị hại chết bất ngờ, bị cướp đoạt mất hạnh phúc. Mẹ con Cám sẵn lòng ghen ghét nên đã hại chết Tấm để đoạt lấy hạnh phúc.
- Bốn lần Tấm bị giết đều được hóa thân : Chim Vàng Anh -> cây xoan đào -> khung cửi -> quả thị -> Tấm trở lại thành người.
=> Xung đột dữ dội và quyết liệt về quyền lợi xã hội. Sức sống mãnh liệt của Tấm trước sự vùi dập của kẻ ác. Tấm bước vào cuộc đấu tranh giành lại sự sống.
d. Chiến thắng của Tấm – chiến thắng của cái thiện :
- Tấm trở về được vua yêu thương như xưa.
- Cám bị chết do giội nước sôi -> Dì ghẻ lăn đùng ra chết khi nghe tin Cám chết.
=> Cái thiện đã chiến thắng cái ác , thể hiện ước mơ và tinh thần lạc quan của nhân dân.
2. Hình thức và quá trình biến hóa của Tấm :
- Vàng anh : nhắc nhỏ Cám, quyến luyến vua.
- Cây xoan đào : tán tròn như lọng cho vua bóng mát.
- Khung cửi : răn đe Cám, khiến Cám sợ hãi.
- Ẩn mình trong quả thị thơm ngát.
=> Tấm đẹp từ đời thực đến cả những hình thức biến hóa.
=> Trở lại cuộc đời, Tấm vẫn bình dị, hiền ngoan như xưa. Qúa trình biến hóa thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm và ước mơ đổi đời của nhân dân.
3. Những yếu tố thần kì :
- Nhân vật thần kì : Bụt.
- Vật thần kì : xương cá bống, gà mái, chim sẻ.
- Sự hóa thân thần kì : nhân vật Tấm.
=> Thực hiện lẽ công bằng xã hội, cái thiện thắng cái ác : những người bất hạnh, hiền lành, chăm chỉ sẽ gặp được hạnh phúc, những kẻ độc ác sẽ bị trừng trị.
III. Tổng kết :
1. Nội dung : Sự biến hóa của Tấm đã thể hiện sức sống, sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của kẻ ác. Đây là sức mạnh của thiện thắng ác. Mâu thuẫn và xung đột trong truyện phản ánh mâu thuẫn và xung đột trong gia đình phụ quyền thời cổ.
2. Nghệ thuật : Đặc sắc nghệ thuật của truyện thể hiện ở sự chuyển biến của hình tượng nhân vật Tấm : từ yếu đuối, thụ động đến kiên quyết đấu tranh giành lại sự sống và hạnh phúc cho mình.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
