MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
- Đặc điểm của phương thức tự sự.
- Các bước làm bài văn tự sự.
- Vai trò, tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.
II. KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
1. Kiến thức cơ bản :
- Yếu tố miêu tả, biểu cảm và vai trò, tác dụng của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong bài văn tự sự.
- Biết kết hợp sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự.
2. Kiến thức kĩ năng :
- Nhận diện và phân tích vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong một số văn bản tự sự.
- Biết quan sát, liên tưởng, tưởng tượng trong khi trình bày các chi tiết, sự việc.
- Thực hành viết văn bản tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả, biểu cảm, vận dụng kĩ năng quan sát, liên tưởng, tưởng tượng.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. Miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự :
1. Thế nào là miêu tả, biểu cảm ?
- Miêu tả là dùng ngôn ngữ hoặc một phương tiện nghệ thuật khác làm cho người nghe, người đọc, người xem có thể thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trước mắt.
- Biểu cảm là bộc lộ tình cảm chủ quan của bản thân trước sự vật, sự việc, hiện tượng, con người trong đời sống.
2. Phân biệt miêu tả trong văn bản miêu tả, biểu cảm trong văn bản biểu cảm với miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự :
Cần phân biệt ở mục đích
- Mục đích của bài văn miêu tả là miêu tả cho rõ, cho hay.
- Trong văn tự sự thì kể chuyện cho rõ ràng, trôi chảy, hấp dẫn mới là mục đích. Miêu tả chỉ là phương tiện giúp cho việc tự sự được cụ thể, sinh động, lí thú hơn.
3. Căn cứ vào sự thuyết phục của văn bản đối với người đọc để đánh giá hiệu quả của miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự.
4. Phân tích ngữ liệu :
- Là đoạn tự sự vì có các yếu tố : nhân vật, sự việc, có người dẫn chuyện.
- Miêu tả : mang lại một không gian yên tĩnh của một đêm đầy sao trên trời, chỉ còn nghe tiếng suối reo, cỏ mọc, tiếng kêu của loài côn trùng. Có hai người đang thức trắng dõi theo nhìn sao.
- Biểu cảm : vẻ bâng khuâng xao xuyến của chàng trai trước cô chủ nhưng anh ta vẫn giữ được mình. Anh tưởng cô gái ngồi cạnh anh cũng là vẻ đẹp của ngôi sao đậu xuống vai anh và thiêm thiếp ngủ.
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm tăng thêm vẻ đẹp hồn nhiên của cảnh vật và lòng người.
II. Quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với việc miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự :
1. Chọn và điền từ thích hợp vào mỗi chỗ trống :
a. Liên tưởng.
b. Quan sát.
c. Tưởng tượng.
2. Không chỉ quan sát trong miêu tả mà phải liên tưởng, tưởng tượng mới tạo được cảm xúc.
- Quan sát : Trong đêm…
- Tưởng tượng : Cô gái…
- Liên tưởng : Cuộc hành trình trầm lặng…
3. Những cảm xúc, những rung động được nảy sinh từ :
- Từ sự quan sát chăm chú, kĩ càng, tinh tế.
- Từ sự vận dụng liên tưởng, tưởng tượng, hồi ức.
- Từ những sự vật, sự việc khách quan đã hoặc đang lay động trái tim người kể.
D. BÀI TẬP THỰC HÀNH
Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 từ) chủ đề tự chọn có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm.
E. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện :
Chỉ ra các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong truyện cổ tích Tấm Cám.
2. Chuẩn bị bài mới
Xem trước bài Tam đại con gà, Nhưng nó phải bằng hai mày.
3. Nội dung chia sẻ
Nếu có thắc mắc về nội dung bài học, học sinh truy cập website : thptphulam.hcm.edu.vn à Hoạt động chuyên môn à Ngữ văn 10 để đặt câu hỏi. Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia giải đáp những thắc mắc của bạn bè, cùng nhau chia sẻ những kiến thức mà bản thân có được qua nội dung bài học.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
