CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
(Trích Đăm săn – Sử thi Tây Nguyên)
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
Chiến đấu vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng của cộng đồng là lẽ sống và niềm vui của người anh hùng thời xưa
II. KIẾN THỨC ĐẠT ĐƯỢC
- Vẻ đẹp của người anh hùng sử thi Đăm Săn.
- Đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của thể loại sử thi anh hùng.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. Tìm hiểu bài :
1. Sử thi dân gian :
- Tác phẩm tự sự có vần, nhịp, kể lại những sự kiện lớn liên quan đến cộng đồng người.
- Phân loại : Sử thi thần thoại và sử thi anh hùng.
2. Sử thi Đăm Săn :
a. Thể loại : Sử thi anh hùng.
b. Tóm tắt tác phẩm (sgk trang 30)
3. Đoạn trích :
a. Vị trí : Đoạn trích thuộc phần thứ hai của tác phẩm, kể về những chiến công của Đăm Săn.
b. Bố cục :
GV hướng dẫn HS chia bố cục và đánh dấu trong SGK.
II. Đọc hiểu văn bản :
1. Cảnh chiến đấu của hai tù trưởng :
a. Trước khi vào trận chiến :
- Đăm Săn thách đấu : “Ơ diêng! Ơ diêng! Xuống đây ta thách nhà ngươi đọ sức với ta đấy” -> lời thách thức cũng là lời nói của một người anh hùng.
- Mtao Mxay trêu tức : “Ta không xuống đâu…kia mà”
=> Thủ pháp đối lập : diện mạo, hành động, lời nói, cử chỉ.
- Đăm Săn đe dọa : “Ngươi không xuống ư…cho mà xem”
- Mtao Mxây sợ hãi và chịu xuất đầu lộ diện “Để ta xuống. Nhưng ngươi không được đâm khi ta đang đi xuống đó”
=> Đăm Săn chủ động, tự tin còn Mtao Mxây thì bị động và sợ hãi.
b. Vào cuộc chiến :
- Hiệp 1 : Mtao Mxây múa khiên trước, Đăm Săn vẫn giữ thái độ bình tĩnh, thản nhiên => Bộc lộ bản lĩnh của chàng.
- Hiệp 2 : Đăm Săn múa trước và lập tức Mtao Mxây đã hoảng hốt trốn chạy => Cầu cứu Hơ Nhị quăng cho miếng trầu.
- Hiệp 3 : Đăm Săn múa và đuổi theo Mtao Mxay. Đăm Săn đâm trúng kẻ thù nhưng áo hắn không thủng. Chàng phải cầu cứu thần linh.
- Hiệp 4 : Đăm Săn được thần linh giúp sức, đuổi theo và giết kẻ thù.
=> Đăm Săn có tài năng, bản lĩnh còn Mtao Mxây thì tài năng kém cỏi, nhân cách hèn hạ.
2. Đăm Săn trở về làng cùng nô lệ sau chiến thắng :
- Cuộc đối thoại giữa Đăm Săn và nô lệ : ba lần đối đáp khác nhau
- Ý nghĩa :
+ Thể hiện sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng của cá nhân anh hùng sử thi với quyền lợi, khát vọng của cộng đồng.
+ Thể hiện sự yêu mến, sự tuân phục của tập thể cộng đồng đối với cá nhân anh hùng
=> Phản ánh khái quát lòng mến phục, thái độ tin tưởng tuyệt đối mà mọi người dành cho Đăm Săn.
3. Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng :
- Cảnh ăn mừng : thể hiện sự vui sướng, giàu có, sự chân thành hòa hợp.
- Hình ảnh Đăm Săn : có sư lớn lao cả về hình thể, tầm vóc lẫn chiến công => Đăm Săn trở thành trung tâm miêu tả của bức tranh hoành tráng về lễ ăn mừng chiến thắng.
=> Đoạn trích tuy kể về chiến tranh mà lòng vẫn hướng về cuộc sống thịnh vượng, no đủ, giàu có, sự đoàn kết thống nhất và sự lớn mạnh của cộng đồng.
III. Tổng kết :
1. Nội dung :
Đoạn trích khắc họa rõ nét người anh hùng Đăm Săn với tài năng và phẩm chất tốt đẹp.
2. Nghệ thuật :
- Giọng văn trang trọng hào hùng.
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh.
- Phép so sánh, phóng đại được sử dụng có hiệu quả cao.
IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH
Tìm trong đoạn trích những câu văn sử dụng biện pháp so sánh, phóng đại và phân tích để làm rõ hiệu quả nghệ thuật của chúng.
V. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện
Vẽ sơ đồ tư duy khái quát lại kiến thức của đoạn trích Chiến thắng Mtao Mxây.
2. Chuẩn bị bài mới
Xem trước bài Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy.
3. Nội dung chia sẻ
- Nếu có thắc mắc về nội dung bài học, học sinh truy cập website : thptphulam.hcm.edu.vn à Hoạt động chuyên môn à Ngữ văn 10 để đặt câu hỏi. Bên cạnh đó, học sinh cũng có thể tham gia giải đáp những thắc mắc của bạn bè, cùng nhau chia sẻ những kiến thức mà bản thân có được qua nội dung bài học.
- Tìm hiểu thêm các sử thi khác của đồng bào dân tộc Tây Nguyên và chia sẻ với các bạn kế bên.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
