TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
Hồ Chí Minh
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
Nắm được những nét khái quát về sự nghiệp văn học, quan điểm sáng tác và phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh. Vận dụng những tri thức đó để phân tích bản Tuyên ngôn Độc lập.
II. KIẾN THỨC CẦN ĐẠT
- Hiểu được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của bản Tuyên ngôn Độc lập; vẻ đẹp, chiều sâu tư tưởng và tâm hồn của tác giả qua bản Tuyên ngôn Độc lập.
- Củng cố kĩ năng đọc hiểu văn bản chính luận qua việc phân tích bố cục, lập luận và ngôn từ của tác phẩm.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. TÌM HIỀU CHUNG
1. Hoàn cảnh sáng tác:
- Ngày 19-8-1945 Cách mạng tháng Tám thành công, chính quyền ở Hà Nội về tay nhân dân.
- Ngày 26-8-1945, Bác Hồ từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội. Tại căn nhà số 48 Hàng Ngang Hà Nội Bác đã viết Tuyên ngôn Độc lập.
- Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình Bác đã đọc tuyên ngôn khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà.
2. Giá trị của bản Tuyên ngôn độc lập
a. Giá trị lịch sử:
Chấm dứt chế độ thực dân phong kiến, mở ra một thời kì mới độc lập, tự do, khai sinh ra nước Việt Nam mới.
b. Giá trị tư tưởng:
Kết tinh lí tưởng đấu tranh giải phóng dân tộc vì độc lập tự do, mang tầm vóc quốc tế và thời đại.
c. Giá trị nghệ thuật:
Áng văn chính luận mẫu mực, kết tinh tư tưởng, tài năng, tâm huyết của chủ tịch Hồ Chí Minh.
3. Bố cục: 3 phần
- Phần 1: (Từ đầu...chối cãi được) cơ sở pháp lý và chính nghĩa của bản tuyên ngôn.
- Phần 2: (Tiếp theo... phải được độc lập) cơ sở thực tế của tuyên ngôn độc lập.
- Phần 3: (còn lại) Lời tuyên bố độc lập và quyết tâm bảo vệ độc lập tự do của dân tộc Việt Nam.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Cơ sở pháp lý của bản tuyên ngôn:
Việc trích dẫn Tuyên ngôn Độc lập của Pháp và Mĩ mang nhiều ý nghĩa:
- Đó là những lời bất hủ không phải của riêng nước Pháp, Mĩ mà còn là của cả nhân loại Tạo cơ sở pháp lí và chính nghĩa vững chắc cho tuyên ngôn của ta.
- Ngăn chặn âm mưu tái chiếm Việt Nam của Pháp
- Đặt ba cuộc cách mạng, ba dân tộc, ba nền độc lập ngang bằng nhau, từ đó thể hiện niềm tự hào dân tộc.
- Từ quyền con người, Bác suy ra quyền độc lập của các dân tộc trên thế giới.
2. Cơ sở thực tế của bản tuyên ngôn:
Tố cáo tội ác và bản chất của bọn thực dân Pháp:
a. Về chính trị:
- Tuyệt đối không cho nhân dân ta một chút tự do dân chủ nào.
- Thi hành những luật pháp dã man.
- Lập ra nhà tù nhiều hơn trường học.
b. Về văn hóa:
- Ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân.
- Dùng thuốc phiện, rượu cồn để làm nòi giống ta suy nhược.
c. Về kinh tế:
- Bóc lột dân ta đến xương tủy.
- Cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu.
- Giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng và nhập cảng.
- Đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lý.
d. Về ngoại giao:
- Bán nước ta hai lần cho Nhật:
+ Mùa thu năm 1940
+ 9/3/1945
3. Lời tuyên ngôn độc lập
- Dựa trên 2 cơ sở:
+ Xét về pháp lý: Dân tộc ta có quyền hưởng tự do và độc lập
+ Xét về thực tế: Sự thật đã thành một nước tự do, độc lập.
=> Lời tuyên bố đanh thép, vững vàng.
- Tuyên bố về ý chí kiên quyết bảo vệ quyền tự do, độc lập của toàn dân tộc Việt Nam.
III. TỔNG KẾT:
Ghi nhớ SGK trang 42 |
IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH
GV chia lớp học ra thành 3 nhóm lớn, các nhóm lớn tự chia ra thành từng nhóm nhỏ (4HS). Sau đó phát cho mỗi nhóm HS một phiếu học tập gồm các câu hỏi, HS có 10p để thảo luận.
Nhóm 1: Đọc lại phần 1 và trả lời các câu hỏi
Câu 1: Tác giả mở đầu bản Tuyên ngôn Độc lập bằng cách nêu nguyên lí chung như thế nào? Nội dung của nguyên lí chung ấy là gì? Cách nêu của tác giả độc đáo như thế nào?
Câu 2: Đọc phần 1 này, em có liên hệ gì đến đoạn mở đầu bài Bình Ngô đại cáo?
Nhóm 2: Đọc lại phần 2 và trả lời các câu hỏi
Câu 1: Suốt hơn 80 năm cai trị, đô hộ, thực dân Pháp đã gây ra những tội ác gì đối với nhân dân Việt Nam? Chứng minh qua các mặt (chính trị, văn hóa, kinh tế, ngoại giao)? Nhận xét cách lập luận của tác giả.
Câu 2: Đọc phần này em có liên hệ gì đến đoạn văn tố cáo tội ác của giặc Minh trong Bình Ngô đại cáo?
Nhóm 3: Đọc lại phần cuối của văn bản và trả lời các câu hỏi
Câu 1: Lời tuyên bố độc lập của chủ tịch Hồ Chí Minh hướng tới những đối tượng nào? Có những nội dung cụ thể nào? Vì sao phải tuyên bố như vậy?
Câu 2: Những cụm từ thoát li hẳn, xóa bỏ hết, xóa bỏ tất cả… nói lên điều gì?
V. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện
Học sinh chọn 1 trong 3 BT sau:
a. Tóm tắt những đặc sắc nghệ thuật của Tuyên ngôn độc lập (+ 0,5 điểm)
b. (Sách BT/10) Vì sao có thể nói Tuyên ngôn Độc lập là một văn bản chính luận nhưng vẫn giàu tính nhân bản? (+1 điểm)
c. (Sách BT/10) Tuyên ngôn Độc lập không chỉ hấp dẫn bởi nghệ thuật nghị luận mẫu mực mà còn lay động sâu sắc người đọc bởi tình cảm thắm thiết của tác giả. Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào? (+1,5 điểm)
Lưu ý: GV có thể chỉ định phân công BT phù hợp cho các đối tượng HS (đã nắm rõ năng lực).
2. Chuẩn bị bài mới
Xem và soạn trước bài Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (tt)
3. Nội dung chia sẻ
Bản thân em sẽ giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt như thế nào? Hãy chia sẻ với các bạn trong lớp trong tiết học sau.
----------------- Chúc các em học tốt ! ---------------
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
