Giáo án giảng dạy
THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH
I. KIẾN THỨC CẦN THIẾT
- Có các thao tác lập luận nào?
- Thế nào là phân tích? Thế nào là thao tác lập luận phân tích?
II. KIẾN THỨC ĐẠT ĐƯỢC
- Nắm vững mục đích và yêu cầu của thao tác lập luận phân tích.
- Biết cách phân tích một vấn đề chính trị, xã hội hoặc văn học.
- Nhận diện và chỉ ra sự hợp lí, nét đặc sắc của cách phân tích trong văn
bản.
- Viết các đoạn phân tích phát triển một ý cho trước.
- Viết một bài văn phân tích về một vấn đề xã hội hoặc trong văn học.
III. NỘI DUNG GHI CHÉP
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH:
1. Ngữ liệu 1:
- Nội dung ý kiến đánh giá nhân vật Sở Khanh (Luận điểm):
“Trong ... Sở Khanh”
à là kẻ bẩn thỉu, bần tiện, đại diện của sự đồi bại trong xã hội Truyện Kiều.
- Tác giả phân tích ý kiến bằng cách nêu lên các luận cứ:
+ Sở Khanh thuộc vào số những kẻ sống bằng “nghề” bám vào nhà chứa.
+ Nhưng Sở Khanh là kẻ đồi bại nhất trong những kẻ làm cái nghề đồi bại, bất chính đó: Vờ làm nhà nho, làm hiệp khách, vờ yêu để kiếm chác, để đánh lừa một người con gái.
+ Người bị gạt là Thuý Kiều, cô gái hiếu thảo, hết lòng tin và đội ơn hắn. Sở Khanh lừa gạt Kiều để nàng khổ nhục hơn: bị đánh đập tơi bời, bị bắt ra tiếp khách lầu xanh.
+ Đã thế, Sở Khanh còn trở mặt một cách trơ tráo (bỏ trốn, còn dẫn mặt mo đến mắng Kiều, định đánh Kiều).
- Sau khi phân tích, tác giả đã tổng hợp và khái quát bản chất của hắn:
+ Tổng hợp: “Cái trò … nhà chứa”
+ Khái quát: “Nó là ... mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này”.
2. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận phân tích:
a. Phân tích:
- Phân tích là chia nhỏ một sự vật, sự việc, hiện tượng, vấn đề ra thành các thành phần nhỏ để xem xét cặn kẽ, chi tiết nhằm mục đích nhận thức được chúng một cách đúng đắn và sâu sắc hơn.
- Yêu cầu: Phân tích nên gắp với tổng hợp để khái quát lại vấn đề đã nêu.
b. Lập luận phân tích:
- Để có một lập luận phân tích, phả làm công việc phân tích. Không có phân tích không thể có lập luận.
- Để có một lập luận phân tích, phải tổ chức, gắn kết các lí lẽ và dẫn chứng để làm sáng tỏ luận điểm.
=> Lập luận phân tích là một kiểu lập luận nhằm làm sáng tỏ một ý kiến, một kết luận về một hiện tượng, một vấn đề bằng cách dùng thao tác lập luận phân tích để chia ý kiến, kết luận đó ra thành từng mặt, từng phần để có thể xem xét kĩ lưỡng, tường tận.
II. CÁCH PHÂN TÍCH :
1. Tìm hiểu ngữ liệu 1 – mục II:
a. Phân tích theo nhiều mối quan hệ:
- Quan hệ nội bộ: đồng tiền có tác dụng tốt và xấu.
- Quan hệ Kết quả - Nguyên nhân:
+ Kết quả: Tác hại của đồng tiền
+ Nguyên nhân: Nêu ra hàng loạt hành động gian ác, bất chính do đồng tiền chi phối
- Quan hệ Nguyên nhân - Kết quả :
+ Nguyên nhân: Sức mạnh của đồng tiền
+ Kết quả: Thái độ của tác giả
b. Tổng hợp – khái quát:
- Sức mạnh của đồng tiền
- Thái độ, cách hành xử của các tầng lớp xã hội đối với đồng tiền.
- Thái độ của Nguyễn Du đối với xã hội đó.
2. Tìm hiểu ngữ liệu 2 – mục II:
a. Phân tích theo nhiều mối quan hệ:
- Quan hệ Nguyên nhân - Kết quả :
+ Nguyên nhân: Bùng nổ dân số
+ Kết quả: Ảnh hưởng đến đời sống con người.
- Quan hệ nội bộ của đối tượng:
Ảnh hưởng xấu đến việc bùng nổ dân số.
+ Thiếu lương thực, thực phẩm
+ Suy dinh dưỡng, suy giống nòi
+ Thất nghiệp
b. Tổng hợp – khái quát:
- Bùng nổ dân số ảnh hưởng đến con người
- Dân số gia tăng thì cuộc sống của cộng đồng, gia đình và cá nhân sẽ giảm sút.
=> Cách phân tích:
- Khi phân tích, cần chia, tách đối tượng thành các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ nhất định.
- Phân tích cần đi sâu vào từng yếu tố, từng khía cạnh, song cần đặc biệt lưu ý đến quan hệ giữa chúng với nhau trong một chỉnh thể toàn vẹn, thống nhất.
III. Ghi nhớ (SGK)
IV. BÀI TẬP THỰC HÀNH
Phân tích vẻ đẹp của ngôn ngữ nghệ thuật trong bài Tự tình II của Hồ Xuân Hương.
V. NHỮNG HOẠT ĐỘNG NHÓM
Chia lớp thành 4 nhóm tìm hiểu ngữ liệu trong SGK:
Nhóm 1+2: Ngữ liệu 1 SGK/26
Nhóm 3+4: Ngữ liệu 2 SGK/27
Tìm hiểu theo những yêu cầu trong SGK
VI. NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Bài tập rèn luyện
- Phân tích cái hay trong việc sử dụng từ ngữ trong bài Câu cá mùa thu.
2. Chuẩn bị bài mới
- Nêu những nét chính về tác giả ? Cách tiếp cận nội dung bài thơ ?
- Hình ảnh bà Tú được thể hiện qua những chi tiết và thủ pháp nghệ thuật nào trong bài thơ ? Cảm nghĩ của em về hình ảnh bà Tú qua bài thơ ?
- Nhân cách nhà thơ Tú Xương được thể hiện qua những chi tiết nào trong bài thơ ? Nhận xét về nhân cách đó ?
3. Nội dung chia sẻ
- Lên Website: THPTphula,.hcm.edu.vn -> Hoạt động chuyên môn -> Ngữ Văn -> Lớp 11 -> Bình luận và chia sẻ với các bạn. Mỗi bình luận sẽ được cộng 0.25 điểm.
- Sưu tầm thêm một số bài thơ của nhà thơ Tú Xương để chia sẻ trước lớp.
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
