NỘI DUNG GHI CHÉP
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả :
a. Cuộc đời :
- Nguyễn Khuyến (1835-1909), hiệu Quế Sơn.
- Đỗ đầu ba kì thi nên được gọi là «Tam nguyên Yên Đổ».
- Là người tài năng, có cốt cách thanh cao, có tấm lòng yêu nước thương dân.
b. Sự nghiệp :
- Sáng tác của Nguyễn Khuyến gồm cả chữ Hán và chữ Nôm, hiện còn trên 800 bài
- Nội dung :
+ Tình yêu quê hương, đất nước, gia đình, bè bạn.
+ Cuộc sống của người nông dân khổ cực, chất phác.
+ Châm biếm, đả kích thực dân xâm lược, bọn tay sai.
à Đóng góp nổi bật ở mảng thơ Nôm với hai đề tài : thơ viết về làng quê và thơ trào phúng.
2. Bài thơ “Câu cá mùa thu » :
a. Xuất xứ
Nằm trong chùm ba bài thơ thu của Nguyễn Khuyến.
b. Thể loại: Thất ngôn bát cú Đường luật.
c. Bố cục: Đề - thực - luận - kết hoặc sát theo mạch thơ để phân đoạn.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Cảnh thu: Điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam.
a. Điểm nhìn để cảm nhận mùah tu của tác giả
+ Từ chiếc thuyền câu à nhìn ra mặt ao à nhìn lên bầu trời à nhìn tới ngõ trúc
+ Rồi lại trở về với ao thu, với thuyền câu.
à Từ gần đến cao xa rồi từ cao xa lại gần
à Không gian mùa thu, cảnh sắc mùa thu mở ra nhiều hướng thật sinh động.
b. Cảnh thu: điển hình cho mùa thu làng cảnh Việt Nam
- Không khí : dịu nhẹ, thanh sơ.
- Màu sắc:
+ nước trong veo
+ sóng biếc
+ trời xanh ngắt
- Đường nét, chuyển động:
+ sóng: hơi gợn
+ ngõ trúc: quanh co, ,
+ lá vàng: khẽ đưa ,
+ tầng mây: lơ lửng ,
+ cá đâu đớp động
- Hoà sắc tạo hình:
+ xanh tràn ngập : xanh ao, xanh bờ, xanh sóng, xanh trời, xanh bèo
+ chỉ có màu vàng đâm ngang của chiếc lá thu rơi
+ ao thu nhỏ, thuyền câu theo đó cũng bé tẻo teo và sáng người cũng như thu nhỏ lại.
a Nét riêng của làng quê Bắc Bộ và cái hồn dân dã được gợi lên từ khung ao hẹp, từ cánh bèo, từ ngõ trúc quanh co.
c. Cảnh thu được cảm nhận là cảnh đẹp nhưng tĩnh lặng và đượm buồn :
- Không gian tĩnh lặng : vắng người vắng tiếng
Ngõ trúc quanh co khách vắng teo
- Chuyển động rất khẽ, không đủ tạo thành âm thanh :
+ Sóng gợn tí
+ Mây lơ lửng
+ Lá khẽ đưa
+ Tiếng cá đớp mồi đâu đó à làm tăng thêm sự yên ắng, tích mịch của cảnh vật.
à Nghệ thuật lấy động tả tĩnh.
=> Nét đặc trưng của mùa thu ở nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, cái hồn dân dã đã được gợi lên từ khung ao hẹp, từ cánh bèo, từ ngõ trúc quanh co.
2. Tình thu: Tâm sự kín đáo của nhà thơ
- Câu cá chỉ là cái cớ để đón nhận cảnh thu :
- Cõi lòng nhà thơ yên ắng, tĩnh lặng để đón nhận được :
+ Độ trong veo của nước
+ Cái hơi gợn tí của ao
+ Cái rơi khẽ của lá
- Dáng ngồi như cố thu mình cho nhỏ lại để hòa lẫn vào cảnh vật.
- Tiếng lá “khẽ đưa vèo”, tiếng cá “đớp động” -> Nghệ thuật lấy động tả tĩnh để nhấn mạnh cái tĩnh lặng của mùa thu ở nông thôn Việt Nam.
=> Tâm trạng u hoài man mác, nỗi ưu tư thời thế của tác giả.
=> Tâm hồn tha thiết gắn bó với thiên nhiên, đất nước, một tấm lòng yêu nước thầm kín nhưng không kém phần sâu sắc.
3. Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ giản dị, trong sáng.
- Vần “eo”, oái ăm, khó làm được Nguyễn Khuyến sử dụng một cách tài tình.
- Lấy động tả tĩnh.
III. TỔNG KẾT: Ghi nhớ (SGK)
Tiếng Việt
English
中文
Français
日本語
한국어
Español
Русский
Deutsch
ไทย
ລາວ
हिन्दी
Português
